Maaş hesaplama

Bir aylık bordro şu sırayla hesaplanır:

1. SGK işçi primi (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) brüt maaştan kesilir. Primler en fazla asgari ücretin 9 katı (prime esas kazanç üst sınırı) üzerinden hesaplanır.
2. Gelir vergisi matrahı = brüt maaş − SGK işçi primi − işsizlik sigortası işçi payı.
3. Gelir vergisi, yıl başından o aya kadar biriken kümülatif matraha ücret gelirleri tarifesi (%15, %20, %27, %35, %40) uygulanarak bulunur: o ayın vergisi, kümülatif matrahın bu ay dahil vergisinden önceki aylar toplamının vergisi çıkarılarak hesaplanır.
4. Asgari ücret gelir vergisi istisnası düşülür: asgari ücretin kendi matrahı için aynı kümülatif yöntemle hesaplanan vergi kadar tutar ödenmez.
5. Damga vergisi brüt maaşın binde 7,59'udur; asgari ücrete isabet eden damga vergisi düşülür.
6. Net maaş = brüt − SGK − işsizlik − kesilen gelir vergisi − kesilen damga vergisi.

Ücretlilerin gelir vergisi her ay ayrı ayrı değil, yıl başından biriken matrah üzerinden hesaplanır (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 103). Kümülatif matrah %15'lik ilk dilimin sınırını geçtiği ay, o ayın matrahının bir kısmı %15, kalanı %20 ile vergilenir; sonraki aylarda tamamı %20 ile vergilenir. Bu yüzden:

• Brüt maaş sabitse net maaş yılın ilerleyen aylarında düşer.
• Net maaş üzerinden anlaşılmışsa işverenin ödediği brüt ve maliyet yükselir.
• Ocak ayında kümülatif matrah sıfırlanır; net maaş yeniden en yüksek seviyesine döner.

Araçtaki 12 aylık tablo, seçtiğiniz maaşla her ayın kümülatif matrahını, kesilen vergiyi ve neti gösterir; satırdaki ay adına dokunarak o ayın ayrıntılı bordrosunu açabilirsiniz.

2022'den beri asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnadır (GVK md. 23/18, Damga Vergisi Kanunu (2) sayılı tablo). İstisna, asgari ücretin üzerinde maaş alanlara da uygulanır:

• Gelir vergisi istisnası: asgari ücretin matrahı (brüt asgari ücret − %14 − %1) yıl başından kümülatif toplanır ve aynı tarifeyle vergisi hesaplanır. O ayın istisnası, bu kümülatif vergideki artıştır. Asgari ücretin kümülatif matrahı da yıl içinde ilk dilimi aştığı için istisna yaz aylarından itibaren büyür.
• Damga vergisi istisnası: brüt asgari ücretin binde 7,59'u kadar damga vergisi kesilmez.
• İstisna, hesaplanan vergiden fazla olamaz; asgari ücret alan çalışanın gelir vergisi ve damga vergisi bu yüzden sıfırdır.

İşverene toplam maliyet = brüt maaş + SGK işveren payı + işsizlik sigortası işveren payı. İşveren payları da prime esas kazanç üst sınırına kadar hesaplanır. Bölgesel, genç veya kadın istihdamı gibi ek teşvikler bu hesaba dahil değildir.

• Tek ayın netini yıl boyu aynı sanmak: Ocak netine göre yapılan bütçe, kümülatif vergi nedeniyle yılın ikinci yarısında açık verir. 12 aylık tablodaki yıllık net toplamına bakın.
• Yan ödemeleri unutmak: Prim, ikramiye ve fazla mesai ödendiği ay brüte eklenir ve kümülatif matrahı hızlandırır.
• İşveren maliyetini brüt sanmak: İşverenin ödediği toplam tutar, brüt maaşın üzerine işveren primleri eklenerek bulunur.
• Kapsam dışı durumlar: Engellilik indirimi, emekli çalışanların sosyal güvenlik destek primi, bireysel emeklilik kesintisi ve yıl içinde işveren değişikliği hesabı değiştirir; bu durumlarda bordronuzdaki kümülatif matrahı esas alın.